maandag 21 oktober 2013

Afscheid van de slodderwetenschap?

Marino van Zelst
Chris Hartgerink
Fraude in de wetenschap blijft de gemoederen bezig houden. Marino van Zelst en Chris Hartgerink schreven op 12 oktober in NRC Handelsblad dat fraude voortkomt uit zelf opgelegde publicatiedruk en uit de geslotenheid van het onderzoeksproces.


 

David Goodstein voegde daar in On fact and fraud (2010) nog aan toe dat fraudeurs bijna altijd werken in een domein waar men niet verwacht dat onderzoeken exact reproduceerbaar zijn.







Fraude, hoe afkeurenswaardig ook, is niet het echte probleem, schreef ik in een ingezonden brief (NRC Handelsblad 17 oktober). Data fabriceren of vervalsen doen slechts weinigen, maar goochelen met statistische analyses is wijdverbreid. Ik noemde dat, in navolging van de commissie-Levelt, 'slodderwetenschap', en dus schreef de koppenmaker van NRC Handelsblad boven mijn brief: 'Sloddervossen zijn erger dan fraudeurs'. Maar dat stond niet in mijn brief.


Bij nader inzien wekt de term 'slodderwetenschap' (een vrije vertaling van sloppy science) een verkeerde indruk, alsof het om slordigheidjes zou gaan. Het gaat echter om mooier maken, om het fotoshoppen van je onderzoeksbevindingen, om zo je kans op publicatie te vergroten. Op zich is dit natuurlijk niet zo vreemd, maar de vraag is wel: hoe ver mag je daarin gaan? Mijn eigen faculteit hield daarover vorige week nog een discussiebijeenkomst, onder de titel 'Sloppy science - Use and misuse of data in the behavioural and social sciences'.


Denk nu niet dat dit probleem alleen in Nederland of alleen in de sociale wetenschappen voorkomt. In The Economist van vorige week wordt een indringend overzicht gegeven van zowel 'questionable research practices' als stomme fouten als gevolg van onvoldoende kennis van de statistiek. Het blijkt dat zelfs in de subatomaire fysica bias kan optreden wanneer de onderzoekers weten wat er uit moet komen!

Harry Collins


Is replicatie dan het geheime wapen om de zaak weer op orde te krijgen? In theorie misschien wel, maar het artikel in The Economist maakt duidelijk dat er op die weg nog heel wat voetangels en klemmen zijn, waaronder de door Harry Collins gemunte term 'experimenter's regress: een replicatie is pas echt goed als deze hetzelfde resultaat oplevert als het origineel...

PS In Trouw (11 oktober) stond een opiniestuk van de artsen Yvo Smulders en Joeri Tijdink met als titel 'Mild bedrog' groter probleem dan fraude. Zij belichten vooral de onbewuste beïnvloeding van onderzoekers als gevolg van perverse factoren (financiële belangen, publicatiedruk).

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen